10.sınıf Kimya Tuzlar ve Kullanım Alanları Konu Özeti ve video

Bazı Tuzların Adları ve Genel Kullanım Alanları

1-NaCI: (Sodyum klorür).Yemeklerde,yolların buzlanmasının önlenmesinde ,tarım ve sanayide,et ve balıkların saklanmasında,sebzeleri salamura etmekte.

2-Na2CO3: (Sodyum karbonat):Halk arasında çamaşır sodası olarak bilinir,bazik özellik gösterir,temizlik maddesi olarak ve cam üretiminde kullanılır.

3-NaHCO3: (Sodyum bikarbonat): Halk arasında kabartma tozu yada yemek sodası olarak bilinir.Hamurun kabarmasını sağlar,bazik bir tuz olduğundan reflü veya mide ekşimesi gibi mide asitinden kaynaklanan hastalıkların tedavisinde kullanılır,Beyazlatma ve plak temizleme özelliğinden dolayı sodum bikarbonat diş macununun yapısında bulunur.Havuz sularının Ph larının yükseltilmesinde de kullanılır.

4-Na2SO4: (Sodyum sülfat): Nötr bir tuzdur,en önemli kullanım alanı deterjanlardır.Dünyada üretiminin yaklaşık yarısı toz deterjan yapımında kullanılır.

5-KNO3: ( Potasyum nitrat): Güherçile olarak bilinir ,kayaçlarda ve mağaralarda doğal olarak oluşur.Barut yapımında,gübre yapımında ve gıda maddelerinin muhafazasında kullanılır.

6-CaSO4: (Kalsiyum sülfat): Halk arasında alçı taşı olarak bilinir.Alçı ve cimento üretiminde kullanılır,aynı zamanda diş kalıbı çıkarmada ve heykel yapımında kullanılır.

7-CaCO3: (Kalsiyum Karbonat):Kireç taşı olarak bilinir sudaki çöznürlüğü azdır.Kayaçlarda bol miktarda vardır.Cam ve çimento üretiminde kullanılır.

8-(NH4)CI: ( Amonyum Klorür): Sudaki çözünürlüğü yüksektir . Asidik bir tuzdur. En önemli kullanım alanı bitkilerin azot ihtiyacını karşılamak için gübre yapımında kullanılır.

9-(NH3)3PO4: ( Amonyum fosfat): Genellikle gübrelerde azot kaynağı olarak kullanılır ayrıca ekmek mayalarının yapımında kullanılır.

10-Al2 (SO4)3: (Alüminyum sülfat): Asidik tuzdur. Tekstilde Kumaşların boyazmasında,Rulon gibi ter önleyici maddelerin içeriğinde, betonun hızlı donmasının sağlanmasında ve inşaat sanayinde su gecirmez özellik kazandırılmasında kullanılır.

 Tuzlarla ilgili konu özetini aşağıdaki linkten indirebilirsiniz.

10.sınıf Kimya Tuzlar Konu Özeti 1 İndir

Kimya bazı Tuzlar ve genel kullanım alanları ile ilgili konu anlatım videosu aşağıdan izleyebilirsiniz.

Aynı zamanda tuzlarla ilgili hazırlanmış farklı bir özette aşağıda verilmiştir.İndiebilirsiniz veya siteden kopyalayabilirsiniz.

Tuzlar ve Kullanım alanları ile ilgili özet 2 indir

 

  1. SINIF KİMYA DERSİ DERS NOTLARI TUZLAR

Asit ve bazların tepkimesinden oluşan iyonik yapılı bileşiklere tuz denir. Asit ve bazın tepkimeye girerek tuz ve su oluşturmasına nötralleşme tepkimesi adı verilir. Tuzların Genel Özellikleri ; 1-Kristal yapılı ve saf maddelerdir. 2-İyonik yapılı katı maddelerdir. 3-Erime ve kaynama noktaları yüksektir.4- Katı halde elektrik akımını iletmezler. 5-Oda koşullarında katı haldedirler. 6-Turnusol kâğıdına etki etmeyebilirler. 7-Suda iyonlarına ayrılarak çözünürler. ( HCl + NaOH -> NaCl + H2O )

Tuzlar, asitler ile bazların reaksiyonu sonucu oluşabildiği gibi asitlerin metaller ile reaksiyonu sonucunda oluşabilir. ( Mg(k) + 2HCl(suda) -> MgCl2(suda) + H2(g) )

Tuzun adı                                                  Özellikleri                                             Kullanım alanları

NaClSodyum Klorür Yemek tuzu         ( Sofra tuzu ) -Doğada kayaçlar arasında iyonik yapılı kristaller şeklinde bulunur.-Suda çok iyi çözünür.

-Sıvı hali ve sulu çözeltisi elektrik akımını iletir.

– Suların buharlaştırılmasıyla elde edilir.

– Sulu çözeltisi elektroliz edildiğinde NaOH ve CI2 gazı açığa çıkar.

– PVC, plastik, kağıt hamuru yapımında,- Sabun yapımında,

– Sebzeleri salamura etmek amacıyla kullanılır.

– Yiyecekleri tatlandırmak,

– Et, balık, sebze, ham deriyi tuzlama ile saklamak,

– Dericilik,

– Hayvan besiciliği,

– Su yumuşatma işlemi,

– Kimya sanayisi alanlarında

– Metalürjide Al metalinin üretiminde yüzdürücü madde olarak kullanılır.

Na2CO3Sodyum karbonat Çamaşır sodası( Soda ) -Oda sıcaklığında iyonik yapılı katı bir maddedir.-Bazik özellikte olan bir tuzdur.

– Katı yada sıvı yağlarla birlikte ısıtıldığında sabun yada gliserin oluşur.

– Pencere camı (Adi cam) yapımında,- Fotoğrafçılıkta,

– Temizlik malzemelerinde (Çamaşır ve özellikle tüllerin beyazlatılması )

– Havuz sularının temizlenmesinde klor ile birlikte kullanılır.

  • Tekstil sektörü, • Gıda katkısı olarak (asit düzenleyici)
  • Tuğla yapımı, • Diş macunu yapımı, • Boya sektöründe
  • Kâğıt ve sentetik ipek yapımı alanlarında kullanılır.
NaHCO3Sodyum bikarbonat Kabartma tozu( Yemek sodası )

 

 

-Beyaz kristalleri olan toz şeklinde bulunan bir maddedir.-Bazik bir tuzdur.

-Antiasit özelliği vardır. Suda çözünür ve sulu çözeltisi baziktir. Saflandırılmış sodyum karbonat veya NaOH çözeltisinin içerisinden CO2 geçirilerek üretilir.

-Gıda sanayisinde (Kabartma tozu ve İçeceklerin yapımı )-Küf kokusunu absorbe edebilmek için kitap satıcılarında,

-Yangın söndürücülerinde,

-Reflü ve mide ekşimesi ile ilgili ilaçlarda,

-Diş macunlarında,

-Temizlik malzemelerinde, – Çay ve kahve lekelerinin çıkarılmasında kullanılır. • Süt ve kümes hayvancılığı

Kâğıt üretimi, • Deri sanayi, • Tekstil sanayi, • Su ve atık su arıtma alanlarında kullanılır.

Na2SO4Sodyum sülfat -Beyaz kristalleri olan ve suda çok iyi çözünen katı bir tuzdur.-Nötral bir tuzdur. Doğal kaynaklardan (göl ve deniz suları), tabii minerallerden, yeraltından ve kimyasallardan yan ürün alarak üretilmektedir.

Oda sıcaklığında yükseltgen ve indirgen maddelerle tepkime vermez. Yüksek sıcaklıkta C ile indirgeni, Na2S ve CO2 oluşur.

-Cam sanayisinde,-Deterjan yapımında,

-Kağıt üretiminde,

-Tekstil sanayisinde kullanılır.

– Zehirlidir.

KNO3Potasyum nitrat Güherçile -Kayaçlarda ve mağaralarda doğal olarak oluşan, kabuksu kristalleri olan beyaz renkli bir maddedir.-Nötral bir tuzdur. -Patlayıcı madde yapımında ( barut,..) ,-Sucuk, salam gibi et ürünlerinin muhafazasında,

-Diş macunlarında,

-Astım hastalığının tedavisinde,

-Gübre yapımında kullanılır.

CaSO4Kalsiyum sülfat Alçı taşı -Alçı taşı olarak bilinen maddenin kristal sularının uzaklaştırılmış biçimidir.- Hemihidrat bileşiği olan ve ıslatılıp kurutulduğunda sertleşerek çabuk donan, beyaz renkli ince alçı taşı tozudur. Karbonatlı kayalarda ve bazı volkanik alanlarda oluşabilir. -Alçı ve çimento yapımında, Banyo küvetleri ve duş sistemlerinde-Kırılan kemiklerin kaynaması için alçı yapımında,

-Buğday tarlalarında gübre olarak, Tarım alanında

-Heykel yapımında, Gıda sanayinde; Hamur mayalarında ortam düzenleyici olarak kullanılır. (Peynir )

Tıpta, dişçilikte, • İnşaat sektöründe • Kâğıt ve pamuklu tekstil maddelerinde, • Çimento sanayinde, • Bira sanayinde • Döküm, kalıp işlerinde ve seramik endüstrisinde kullanılır.

 

Kullanım alanları

CaCO3Kalsiyum karbonat Kireç taşı -Suda çözünürlüğü az olduğu için doğada genelde incilerde, salyangoz, yumurta, deniz kabuklarında ve kayaçlarda bulunur. Bazik özelliğe sahiptir. Kalsiyum karbonat cam parıltılı, saydam, kolay kırılabilen iri kristalli bir maddedir. Doğada en fazla eski kayaçlarda ve deniz kabuklularında bulunur. Güçlü asitlerle karşılaştığında karbondioksit (CO2) gazı açığa çıkarır. 840°C’ye kadar ısıtıldığında da kalsiyum oksit  (Sönmemiş kireç ) (CaO) ve karbondioksit (CO2)oluşturur. -İnşaatlarda çimento üretiminde,-Mermer olarak,

-Demir çelik fabrikasında demir cevherinden demir üretiminde,

-Tebeşir üretiminde,

-Cam ve seramik üretiminde,

-Baskı ve yazı kâğıtlarının imalatında,

-İlaçlarda, ( dolgu maddesi )

-Gıda endüstrisinde kullanılır. ( E170 kodlu katkı maddesi) -Plastik sektöründe ( PVC, kablo … )

– Yüzme havuzlarında pH düzenleyici,

-Tarım alanında asidik toprakların nötralize edilmesinde

Kullanılır.

– En yoğun bulunduğu kayaçlar; aragonit, kalsit, vaterit, tebeşir, kireç taşı, mermer ve travertendir.

 

NH4ClAmonyum klorür Nişa (Amonyak tuzu) -Sudaki çözünürlüğü hayli yüksek olan beyaz kristalli bir tuzdur.-Asidik bir tuzdur.

Hidrojen klorür ve amonyağın

tepkimesi ile oluşan tuzdur. Renksiz, kristalleşmiş, beyaz bir madde olup suda kolayca çözünür ve sulu çözeltisi hafif

asidiktir.

-Tarımda buğday ve pirincin Azot ihtiyacını karşılamak için üretiminde gübre olarak,-Metalurji,

-Balgam söktürücü öksürük şuruplarında,

-Ekmek yapmak için gereken mayalarda,

-Saç şampuanlarında,

-Tekstil ve deri sektöründe pamuğa parlaklık vermede,

-Kumaşları boyamada

Gıda endüstrisinde kullanılır. ( E510 kodlu katkı maddesi)

-Kuru pil ( Zn – C pil ), Kontraplak üretiminde kullanılır.

(NH4)3PO4Amonyum fosfat -NH3 ve derişik H3PO4 çözeltisinden kristalin tozları olarak elde edilir.Katı, kararsız beyaz bir maddedir. Suda iyi çözünür ve sulu çözeltisi asidiktir. – Gübrelerde azot kaynağı olarak,- Ekmek mayalarında kullanılır.

– Kâğıt ve tahtaların yanmaz hâle getirilmesinde

– Fermantasyon işleminde maya üretiminde

Al2(SO4)3Alüminyum sülfat

 

-Suda çözünebilen, beyaz kristalleri olan bir tuzdur. Asidik bir tuzdur. -İçme sularının arıtımında, atık su tesislerinde-Kağıt üretiminde,

-Bahçe topraklarının pH değerlerinin düşürülmesinde,

-İnşaat sanayisinde su geçirilmezlik özelliğinin kazandırılmasında,

-Betonun hızlı donmasının sağlanmasında

  • Gıda (özellikle sıvı ve katı yağ üretimi) sektörü
  • Tekstil sektörü ( kumaşların boyanmasında )
  • Kozmetik sanayi ( Rulon gibi ter önleyici madde üretimi) • Su arıtımı, • İlaç endüstrisi, • Yangın söndürücü
  • Boyamalarda (mordan olarak) alanlarında kullanılır.
KAl(SO4)2.12H2OŞap Potasyum Alüminyum Sülfat(Potasyum alüminyum

şapı)

-İki katyonu bir anyonu bulunan beyaz bir katıdır. ( Çift tuz ) Şaplar suda çözünür ve sulu çözeltileri genelde asidiktir. Tatlımsı bir tada sahiptirler.birçok şap çeşidi mevcuttur.

Örneğin; demir, krom, mangan,

kobalt, titan, vanadyum, toryum, iridyum vs. şapları gibi. Şap elde edebilmek için Me2+, SO4 ve (Me3+)2(SO4)3 tuzlarının, aynı derişimdeki çözeltileri karıştırılır. Bu çözelti buharlaştırıldıktan sonra şap, kristal hâlinde meydana gelir.

-Kozmetikte; Ter önleyici maddelerin üretiminde,-Beyaz ekmek imalatında,

-Kumaş, ahşap ve kağıt malzemelerin yanma özelliklerinin azaltılmasında,

-Eczacılıkta; Aşıların etkinliğinin arttırılmasında,

-Petrol yangınlarında kullanılan yangın söndürücülerde,

-İçme sularının arıtılmasında kullanılır.

  • Tıpta (kan durdurucu ve damar büzücü olarak) • Tekstil sektöründe • Şeker sanayinde • Kâğıt sanayinde • Boya endüstrisinde (mordan olarak) • Kibrit yapımında,
  • Dericilikte ( nemlenmesini önlemek için),
  • Kabartma tozu yapımında,
  • Yangın söndürücülerde,
  • Sulardaki yabancı maddeleri pıhtılaştırmada alanlarında kullanılır.

Kraft yöntem : Odun hamurunu çeşitli kimyasal maddelerle etkileştirerek selülöz liflerinin birbirinden ayrılmasını sağlamaya Kraft yöntemi denir.                                                                                                                                                                 2 / 2

13 yorum

  1. Çok yardımcı oldunuz alan razı olsun

  2. furkan gökçe

    tebrik ediyorum ve tesekkür ediyorum

  3. EVET TEŞEKÜR EDERİZ

  4. MÜZİKKOLİK

    En yukarıda tuzları kısaca açıklarken “amonyum fosfat”ın formülü yanlış, (NH4)3PO4 olacak ☺ düzeltin lütfen ☺

  5. evet

  6. En önemli tuzlar bunlar mı oluyor ?

  7. hocam
    performans ödevimde çok yardımcı oldu

  8. hocam çok teşekkür ederim performans ödevimde çok yardımcı oldu

  9. Çok Güzel Bir anlatım Yapmıssınız Teşekkürler.

  10. YİNE YİGTINIZ ORTALIGI HOCAMMM ANLATIMLARR ŞAHANEEE SINAVLARRR BAHANE 🙂

  11. Tesekurler Ersin insallah guzel gecer sinavini

  12. hocam çok teşekkür ederiz.. anlattıklarınız çok faydalı olmakla beraber başarımızı da arttırıyor.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*